ChatGPT-4o çocuk ruh sağlığı kliniğine giriyor mu? 166 uzmanın yanıtı
Is ChatGPT-4o entering the child mental health clinic? Answers from 166 professionals
96 çocuk psikiyatristi ve 70 psikologla yaptığımız ankette her iki grup da temkinli bir iyimserlik taşıyordu; en düşük puanı etik sorular aldı, en büyük görüş ayrılığı yanlılık konusundaydı.In our survey of 96 child psychiatrists and 70 psychologists, both groups showed cautious optimism; ethical issues scored lowest and bias was the largest point of disagreement.
Bu yazı Türkçe yayımlanmıştır.
Büyük dil modelleri klinik pratiğe davet beklemeden girdi. Hastalar ve aileler ChatGPT'ye belirtilerini soruyor, asistanlar vaka özetlerini onunla düzenliyor, bazı meslektaşlar psikoeğitim materyali hazırlatıyor. Peki bu alanda çalışan uzmanlar bu aracı nasıl görüyor? Bunu doğrudan onlara sorduk.
Ne yaptık?
Önce görüşmeler yaptık; uzmanların hangi başlıklarda ne düşündüğünü dinleyip anket maddelerini bu görüşmelerden türettik. Ardından Nisan–Mayıs 2025'te çevrimiçi anketi 96 çocuk ve ergen psikiyatristi ile 70 psikologa uyguladık. Anket yedi alt boyuttan oluşuyordu; sorular klinisyene yönelik kullanım, hastaya yönelik kullanım, terapist rolü, tedavi içinde psikoeğitim, dijital erişim ve kişiselleştirme, kriz önleme ve güvenlik planı, etik sorunlar, yanlılık ve mesleğe etkiler gibi başlıkları kapsıyordu. İç tutarlılık her iki grupta yüksekti.
Ne bulduk?
Kullanım yaygınlaşmış: psikiyatristlerin yaklaşık yarısı, psikologların %40'ı ChatGPT-4o'yu daha önce kullanmıştı.
Çocuk psikiyatristleri en olumlu puanı "klinisyene yönelik araç" ve "terapist gibi davranma" boyutlarına verdi. Psikologlar ise "yanlılık" ve "meslek" boyutlarında daha olumluydu. İki grubun birleştiği tek nokta, en düşük puanın etik sorunlara gitmesiydi.
Karşılaştırmalı analizlerde psikiyatristler meslek, tedavi içinde psikoeğitim, hastaya yönelik araç, dijital erişim ve kişiselleştirme ile kriz önleme ve güvenlik planı boyutlarında psikologlardan anlamlı biçimde daha olumluydu; kendi kendine yardım ve davranış değişikliği müdahalelerinde de daha olumlu görüş bildirdiler. Psikologların yanlılığa daha olumlu bakması ise iki grup arasındaki en büyük farktı.
Geliştirme öncelikleri de ayrışıyordu. Psikiyatristler tanı ve tedaviye yazılım desteği, sistem denetimi ve etik derken; psikologlar sistem denetimi ve etiği öne çıkardı.
Bundan ne çıkarıyoruz?
Tablo, "temkinli iyimserlik" diye özetlenebilir. Uzmanlar aracın klinik işe yarayabileceğini düşünüyor; ama etik sınırların, denetimin ve insan gözetiminin nasıl kurulacağı konusunda ortak bir kaygı taşıyor. Meslek grupları arasındaki farklar ise tek tip bir rehberin yetmeyeceğini gösteriyor: psikiyatrist ve psikologların rolleri farklı, dolayısıyla beklentileri ve kırmızı çizgileri de farklı.
Kendi pratiğim için çıkardığım ders şu: büyük dil modelini ne reddetmek ne de kendi başına bırakmak doğru. Hangi işte, kimin gözetiminde, hangi veriyle kullanılacağı yazılı hale getirilmeli; etik tartışma araç yaygınlaştıktan sonra değil, önce yapılmalı.
Kaynak: Aral A, Gerdan G, Usta MB, Aral AE. From promise to practice: insights into ChatGPT-4o use in child and adolescent mental health from professionals. Frontiers in Psychiatry. 2025;16:1668814. doi:10.3389/fpsyt.2025.1668814