ADOS-2 otizmi ne kadar doğru saptıyor? Gerçek klinik verilerinin meta-analizi
How accurate is ADOS-2 in real clinics? A meta-analysis of referral-population studies
Güncel çalışmaları birleştirdiğimizde ADOS-2'nin duyarlılığı yüksek (0,88), özgüllüğü ise modüle göre değişkendi (0,74). Toddler modülü en iyi performansı verdi; ileri modüllerde yanlış pozitifler arttı.Pooling recent studies, ADOS-2 showed high sensitivity (0.88) but module-dependent specificity (0.74). The Toddler Module performed best; false positives rose in the higher modules.
Bu yazı Türkçe yayımlanmıştır.
ADOS-2, otizm spektrum bozukluğu değerlendirmesinde dünyada en yaygın kullanılan yapılandırılmış gözlem aracı. Çoğu klinikte "altın standart" diye anılıyor. Ama bir test, kontrollü araştırma koşullarında ne kadar iyi çalışırsa çalışsın, asıl soru gerçek poliklinikte, karışık ve karmaşık başvurularda nasıl davrandığıdır. Biz bu soruya güncel kanıtla yanıt aradık.
Ne yaptık?
Ocak 2021 ile Şubat 2026 arasında yayımlanan, gerçek klinik başvuru örneklemlerinde ADOS-2'nin tanısal doğruluğunu değerlendiren çalışmaları sistematik olarak taradık. Referans standart olarak DSM ya da ICD'ye dayalı en iyi klinik tahmin tanısını kabul ettik ve yalnızca 2×2 verisi çıkarılabilen çalışmaları sayısal sentezde kullandık.
Sentez için hiyerarşik özet ROC (HSROC) modeli kullandık; bu yöntem, duyarlılık ve özgüllüğün çalışmadan çalışmaya birlikte nasıl değiştiğini dikkate alır. Modül düzeyinde (Toddler, Modül 1–2, Modül 3, Modül 4) ayrı analizler ve heterojenlik kaynakları için meta-regresyon yaptık.
Ne bulduk?
On çalışma niteliksel sentezde yer aldı, altısı sayısal birleştirmeye uygun veri sundu. Birleştirilmiş duyarlılık 0,88, özgüllük 0,74, HSROC eğri altı alan 0,86 idi.
Modüller arasındaki fark çarpıcıydı. Toddler modülü en yüksek performansı gösterdi: duyarlılık 0,92, özgüllük 0,88, eğri altı alan 0,94. Modül 3 ve 4'te ise özgüllük düştü. Meta-regresyon, modül düzeyini, psikiyatrik başvuru ortamını ve erişkin örneklemlerini düşük özgüllüğün anlamlı kaynakları olarak gösterdi. Yayın yanlılığı saptanmadı.
Klinikte ne anlama geliyor?
Birinci mesaj güven verici: ADOS-2, otizmi olan çocukların büyük çoğunluğunu yakalıyor; özellikle küçük yaşta ve Toddler modülünde performansı çok iyi.
İkinci mesaj dikkat gerektiriyor: konuşması akıcı ergen ve erişkinlerde, hele psikiyatrik karmaşıklığın yüksek olduğu başvurularda, ADOS-2 eşik üstü puan verdiğinde bu her zaman otizm anlamına gelmiyor. Sosyal kaygı, travma öyküsü, DEHB ya da duygudurum bozukluğu benzer gözlem bulgularına yol açabilir. Bu grupta yanlış pozitif riski gerçek ve küçümsenmemeli.
Dolayısıyla ADOS-2 bir karar aracıdır, karar verici değildir. Gelişim öyküsü, aile görüşmesi, okul bilgisi ve ayırıcı tanı ile birlikte okunduğunda değerlidir. "Testten geçti/kaldı" dili, özellikle ileri modüllerde, klinik gerçekliği yansıtmıyor.
Kaynak: Kılınçel Ş, Bulut F, Göksel P, Usta MB, Kılınçel O. Module-specific diagnostic accuracy of ADOS-2 in real-world clinical referral populations: an updated systematic review and HSROC meta-analysis. Frontiers in Psychiatry. 2026;17:1840734. doi:10.3389/fpsyt.2026.1840734