Her çocuk zaman zaman zorlanır; başvuru için ölçüt, belirtilerin süresi ve günlük işlevselliğe etkisidir. Birkaç haftadan uzun süren ve evde, okulda ya da arkadaş ilişkilerinde belirgin güçlük yaratan dikkat, davranış, uyku, kaygı, duygudurum ya da gelişim sorunları değerlendirme gerektirir. Ani ve belirgin değişiklikler (içe kapanma, okul reddi, kendine zarar verme sözleri) beklemeden başvuru nedenidir. Öğretmenin ya da aile hekiminin yönlendirmesi de sık bir başlangıç noktasıdır.

Every child struggles now and then; what matters is how long the difficulty lasts and how much it affects daily life. Problems with attention, behaviour, sleep, anxiety, mood or development that persist for more than a few weeks and clearly interfere at home, at school or with friends warrant an assessment. Sudden, marked changes (withdrawal, school refusal, talk of self-harm) are a reason to seek help without waiting. A referral from a teacher or family physician is a common starting point.

İlk görüşmeye çocuğunuzla birlikte gelin; mümkünse her iki ebeveyn de bulunsun. Varsa önceki değerlendirme raporlarını, okuldan gelen yazıları ve kullanılan ilaçların listesini getirin. Gelişim öyküsü (gebelik, doğum, ilk sözcükler, yürüme), okul durumu ve aile öyküsü sorulacaktır. Çocuğunuza görüşmeyi "konuşarak tanışacağımız bir doktor ziyareti" olarak anlatmanız yeterlidir; ceza ya da hastalık vurgusundan kaçının.

Please come together with your child, and with both parents if possible. Bring any previous assessment reports, letters from school and a list of current medications. You will be asked about developmental history (pregnancy, birth, first words, walking), school and family history. It is enough to tell your child that this is a doctor's visit where we will talk and get to know each other; avoid framing it as punishment or illness.

Çoğu zaman hayır. Çocuk psikiyatrisinde tanı; aile ve çocukla görüşme, gelişim öyküsü, okuldan alınan bilgi, ölçekler ve gerektiğinde psikometrik ya da nöropsikolojik testlerin birlikte değerlendirilmesiyle konur. Bu süreç birkaç görüşme alabilir. Acele konmuş bir tanıdan çok doğru konmuş bir tanı önemlidir; bazen tanı yerine izlem kararı verilir.

Usually not. In child psychiatry a diagnosis rests on interviews with the family and the child, the developmental history, information from school, rating scales and, where needed, psychometric or neuropsychological testing, considered together. This can take several visits. A correct diagnosis matters more than a quick one, and sometimes the right decision is to observe rather than to label.

Tedavi dozlarında ve hekim izleminde kullanılan DEHB ilaçlarının bağımlılık yaptığına ilişkin kanıt yoktur; uzun süreli izlem çalışmaları, tedavi edilen çocuklarda madde kullanım riskinin tedavi edilmeyenlere göre artmadığını, bazı çalışmalarda azaldığını göstermektedir. İlaçlar kişiliği değiştirmez; dikkat ve dürtü kontrolünü düzenleyerek çocuğun kendi becerilerini kullanmasını kolaylaştırır. İştah azalması ve uykuya dalmada güçlük gibi yan etkiler izlenir ve çoğu doz ayarıyla yönetilir. Karar her zaman aileyle birlikte verilir.

There is no evidence that ADHD medication used at therapeutic doses under medical supervision causes addiction; long-term follow-up studies show that treated children are not at higher risk of substance use than untreated children, and some studies suggest a lower risk. The medication does not change personality; it regulates attention and impulse control so that the child can use their own abilities. Side effects such as reduced appetite and difficulty falling asleep are monitored and are mostly managed by adjusting the dose. The decision is always made together with the family.

Birçok durumda evet. Kaygı bozuklukları, hafif ve orta şiddette depresyon, davranış sorunları ve okul öncesi dönemdeki DEHB'de ilk basamak genellikle psikoeğitim, ebeveyn eğitimi ve psikoterapidir (örneğin bilişsel davranışçı terapi). Orta-ağır DEHB, bipolar bozukluk ya da ağır depresyon gibi durumlarda ilaç tedavisi önerilir; bu durumda da davranışsal ve ailevi destek tedavinin parçasıdır. Uygun yol tanıya, şiddete ve çocuğun yaşına göre belirlenir.

In many situations, yes. For anxiety disorders, mild to moderate depression, behavioural problems and ADHD in preschool children, the first step is usually psychoeducation, parent training and psychotherapy (for example cognitive behavioural therapy). For moderate to severe ADHD, bipolar disorder or severe depression, medication is recommended, and behavioural and family support remain part of the treatment. The right path depends on the diagnosis, its severity and the child's age.

Otizm belirtileri çoğu çocukta 12–24 ay arasında fark edilir; deneyimli bir ekip 18–24 aydan itibaren güvenilir biçimde tanı koyabilir. Göz temasının az olması, adıyla seslenildiğinde bakmama, işaret etmeme, konuşmanın gecikmesi ya da kazanılmış becerilerin kaybı değerlendirme nedenidir. Erken başlayan özel eğitim ve ebeveyn merkezli müdahaleler iletişim ve uyum becerilerinde anlamlı kazanım sağlar; bekleyip görelim yaklaşımı değerli zaman kaybettirir.

Signs of autism are noticed in most children between 12 and 24 months, and an experienced team can make a reliable diagnosis from 18 to 24 months onwards. Limited eye contact, not responding to their name, not pointing, delayed speech or loss of acquired skills are reasons for an assessment. Early special education and parent-mediated interventions bring meaningful gains in communication and adaptive skills; a wait-and-see approach loses valuable time.

Uluslararası öneriler 2 yaş altında (görüntülü görüşme dışında) ekrandan kaçınmayı, 2–5 yaşta günde en fazla bir saat nitelikli içeriği ve ebeveynle birlikte izlemeyi önerir. Okul çağında süreden çok düzen önemlidir: uyku, ödev, fiziksel etkinlik ve yüz yüze oyun zamanı korunmalı, yatak odasında ekran bulunmamalı ve uykudan en az bir saat önce ekranlar kapanmalıdır. DEHB ve otizmde ekran kullanımı daha dikkatli planlanmalıdır; bunu görüşmede birlikte ele alırız.

International guidance recommends avoiding screens under the age of 2 (apart from video calls), and at ages 2 to 5 at most one hour a day of quality content watched together with a parent. At school age, routine matters more than minutes: sleep, homework, physical activity and face-to-face play should be protected, there should be no screens in the bedroom, and screens should go off at least an hour before bedtime. In ADHD and autism, screen use needs more careful planning, which we address together in the consultation.

Öğrenme güçlüğü, DEHB ya da otizmde okulun bilgilendirilmesi ve gerektiğinde destek eğitim ya da bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) için RAM değerlendirmesi önerilir. Bu süreçte hastaneden düzenlenen raporlar kullanılır; hangi raporun gerektiğini görüşmede açıklarım. Öğretmenle düzenli bilgi alışverişi tedavinin en etkili parçalarından biridir; öğretmen ölçekleri değerlendirmede de kullanılır.

In learning disorders, ADHD or autism, informing the school and, where needed, an assessment by the Guidance and Research Centre (RAM) for support education or an individualised education programme is recommended. Hospital reports are used in this process; I explain which report is needed during the consultation. Regular exchange with the teacher is one of the most effective parts of treatment, and teacher rating scales are also used in the assessment.

Ergenlerle görüşmenin bir bölümü, güven ilişkisi için, yalnız yapılır. Görüşmede paylaşılanlar gizlidir; ancak kendine ya da başkasına zarar riski, istismar ya da ciddi bir güvenlik tehdidi söz konusuysa aile bilgilendirilir ve bu sınır ergene baştan açıklanır. Aile, tedavi planı ve genel gidiş hakkında her zaman bilgilendirilir.

Part of the interview with an adolescent takes place alone, to build trust. What is shared is confidential; however, if there is a risk of harm to self or others, abuse or a serious safety concern, the family is informed, and this limit is explained to the adolescent from the start. The family is always kept informed about the treatment plan and overall progress.

İlaç başlandığında ilk kontrol genellikle 2–4 hafta içinde, sonrasında 1–3 ayda bir yapılır. Psikoterapide görüşmeler çoğunlukla haftalık ya da iki haftada birdir. Tedavi süresi tanıya göre değişir: kaygı bozukluklarında aylar sürebilir, DEHB'de ise belirtiler sürdüğü sürece izlem gerekir. İlaçlar hekimle görüşmeden kesilmemelidir.

When medication is started, the first follow-up is usually within 2 to 4 weeks, and then every 1 to 3 months. Psychotherapy sessions are mostly weekly or fortnightly. The duration depends on the diagnosis: anxiety disorders may take months, whereas ADHD needs follow-up for as long as symptoms persist. Medication should not be stopped without consulting the physician.

Kendine zarar verme, intihar düşüncesi ya da girişimi, ciddi saldırganlık, yemeyi-içmeyi reddetme ya da gerçeği değerlendirmede bozulma gibi durumlarda randevu beklemeyin; en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Acil olmayan ancak bekleyemeyecek durumlar için hastanenin randevu kanallarından erken randevu talep edebilirsiniz.

In case of self-harm, suicidal thoughts or attempts, serious aggression, refusal to eat or drink, or loss of contact with reality, do not wait for an appointment: go to the nearest emergency department or call 112. For situations that are not emergencies but cannot wait, you can request an early appointment through the hospital's booking channels.